Header

ต่อมลูกหมากโต ภัยร้ายที่ผู้ชายต้องเจอ

25 มกราคม 2567

นพ.จักรพงศ์ จิรสิริธรรม โรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ นพ.จักรพงศ์ จิรสิริธรรม

ต่อมลูกหมากโต | โรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ

ต่อมลูกหมากที่โตมากขึ้นตามอายุ เป็นอาการที่ผู้ชายส่วนใหญ่มักต้องเจอเมื่อมีอายุมากขึ้น และทำให้กังวลถึงปัญหาสุขภาพต่าง ๆ ที่จะตามมา แต่ก็อย่าเพิ่งกังวลใจจนเกินไป เพราะโรคต่อมลูกหมากโตมีทั้งอาการหนักและเบาแตกต่างกันไปในแต่ละคน ซึ่งเราสามารถรับมือกับมันได้
 

โรคต่อมลูกหมากโตคืออะไร? 

โรคต่อมลูกหมากโต คือ ภาวะที่ต่อมลูกหมากมีขนาดใหญ่มากขึ้นจากการเพิ่มจำนวนเซลล์และเนื้อเยื่อของตัวต่อมลูกหมาก ซึ่งเป็นกลไกที่เกิดขึ้นตามอายุและฮอร์โมนเพศชาย พบได้เป็นปกติในผู้ชาย โดยอัตราการโตและลักษณะรูปร่างของต่อมลูกหมากก็จะแตกต่างกันในแต่ละคน ประกอบกับอาการปัสสาวะผิดปกติที่พบนั่นก็จะแตกต่างกันไปตามขนาดของต่อมลูกหมากที่โตขึ้นและรูปร่างของต่อมที่โตซึ่งอาการปัสสาวะผิดปกตินั้นสามารถเกิดได้ทั้งจากการกดเบียด อุดกั้น หรือจากระบบประสาทบริเวณกล้ามเนื้อหูรูดกระเพาะปัสสาวะที่โดนกระตุ้นจากตัวต่อมลูกหมากทำให้มีการหดเกร็งหรือระคายเคืองเส้นประสาทได้ง่ายกว่าปกตินั่นเอง

 

โรคต่อมลูกหมากโตมีอาการอย่างไร ?

อาการที่เกิดจากการกดเบียดของท่อปัสสาวะ ได้แก่

  • ปัสสาวะลำเล็กลง
  • ปัสสาวะไม่พุ่งเหมือนแต่ก่อน 
  • รอนานกว่าจะปัสสาวะออกมา
  • มีปัสสาวะหยดตามหลังปัสสาวะเสร็จ 
  • มีความรู้สึกว่าปัสสาวะยังไม่หมด

อาการระคายเคืองที่เป็นผลจากการตอบสนองของกล้ามเนื้อหูรูดและกระเพาะปัสสาวะจากต่อมลูกหมากที่โตขึ้น ซึ่งได้แก่

  • ปัสสาวะบ่อย
  • กลั้นปัสสาวะได้ไม่นาน 
  • ปัสสาวะเป็นเลือด


เป็นต่อมลูกหมากโตแล้วจะกลายเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากหรือไม่ ?

โดยทั่วไปแล้วโรคต่อมลูกหมากโตและมะเร็งต่อมลูกหมากมักเกิดในผู้ชายสูงอายุ และอาการของโรคทั้ง 2 กลุ่มนี้คล้ายกันมากทำให้การตรวจมีความจำเป็นอย่างยิ่ง แต่อย่างไรก็ตามโรคทั้ง 2 กลุ่มนี้เป็นคนละชนิดกัน แต่เราอาจพบร่วมกันได้ ดังนั้นในเพศชายที่อายุมากกว่า 45 ปี ควรได้รับการตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากร่วมด้วย โดยการตรวจเลือดดูค่า PSA ร่วมกับตรวจร่างกายอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
 

การตรวจวินิจฉัยผู้ป่วยโรคต่อมลูกหมากโต

  • การซักประวัติ หรือการให้ผู้ป่วยทำแบบสอบถาม (IPSS) เพื่อประเมินความรุนแรงของความผิดปรกติของการถ่ายปัสสาวะ

  • การตรวจทวารหนักเพื่อคลำต่อมลูกหมาก เนื่องจากต่อมลูกหมากอยู่ภายในร่างกาย ดังนั้น การใช้นิ้วคลำจะเป็นวิธีการตรวจร่างกายที่ง่ายที่สุดในการประเมินถึงลักษณะทางภายกายภาพของต่อมลูกหมาก และที่สำคัญยังสามารถบอกได้ถึงความผิดปรกติที่สงสัยมะเร็งต่อมลูกหมากด้วย

  • การตรวจปัสสาวะเป็นขั้นตอนที่สำคัญ และจำเป็นต้องทำในผู้ป่วยทุกราย เพื่อดูว่ามีการอักเสบติดเชื้อ     มีเม็ดเลือดผิดปรกติหรือไม่ และยังเป็นการบอกถึงความผิดปรกติของร่างกายในระบบอื่นได้

  • การตรวจเลือดเพื่อหาค่า PSA (prostatic specific antigen) เพื่อคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากในเพศชายอายุมากกว่า 45 ปี

  • การตรวจอัลตราซาวน์ ส่วนมากมักใช้เมื่อมีความผิดปรกติในการตรวจปัสสาวะ

  • การตรวจอัตราความแรงในการไหลของปัสสาวะ (Uroflowmetry) ร่วมกับการตรวจปัสสาวะที่เหลือค้างหลังจากปัสสาวะหมดแล้ว มีประโยชน์ในการประเมินความรุนแรงและติดตามการตอบสนองต่อการรักษา

  • การส่องกล้องทางเดินปัสสาวะ (Cystoscopy) เพื่อหาสาเหตุความผิดปกติที่พบภายในท่อปัสสาวะหรือกระเพาะปัสสาวะ รวมถึงใช้ในกรณีประเมิณต่อมลูกหมากก่อนรับการผ่าตัด

  • การตรวจอื่น ๆ เช่น การตรวจยูโรพลศาสตร์ (Urodynamics study) จะทำเมื่อมีข้อบ่งชี้ที่ชัดเจน

 

แนวทางการรักษาโรคต่อมลูกหมากโต

สำหรับโรคต่อมลูกหมากโตนั้น ส่วนมากมักจะมีผลต่อคุณภาพชีวิตและต่อสุขภาพโดยรวม ดังนั้น การรักษาจะมุ่งเน้นที่จะให้อาการขับถ่ายปัสสาวะของผู้ป่วยดีขึ้น โดยมีวิธีการรักษาแบ่งเป็น 3 วิธี ดังนี้

  1. ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม

วิธีการรักษาเริ่มแรกแพทย์จะให้ปรับพฤติกรรมเสียก่อน เช่น ในรายที่เป็นไม่มาก อาจให้ลดการดื่มน้ำลงในช่วงเวลากลางคืนปัสสาวะก่อนนอนเป็นประจำลดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เช่น ชา กาแฟ ถ้าอาการดีขึ้นก็ไม่จำเป็นต้องใช้ยา แต่หากปรับพฤติกรรมแล้วอาการไม่ดีขึ้นควรต้องรักษาด้วยยาต่อไป

  1. การใช้ยา

สำหรับการรักษาด้วยยา เช่น ยาคลายกล้ามเนื้อเรียบบริเวณหูรูดกระเพาะปัสสาวะและในต่อมลูกหมาก (Alpha-Blockers) ให้มีลักษณะอ่อนตัวลง ปัสสาวะได้คล่องขึ้น รู้สึกระคายเคืองน้อยลง แต่ถ้าในรายที่มีอาการปัสสาวะลำบากมากขึ้นจนมีผลกระทบต่อวิถีชีวิตประจำวันแม้ได้รับการรักษาด้วยยาแล้ว หรือในรายที่มีอาการรุนแรงแช่นปัสสาวะไม่ออกหรือปัสสาวะเป็นเลือด ควรได้รับการส่องกล้องเพื่อประเมิณหรือพิจารณาการรักษาด้วยการผ่าตัดต่อไป เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดภาวะแทรกซ้อนอย่างอื่นที่อาจตามมาได้ เช่นการติดเชื้อ หรือภาวะไตเสื่อม เป็นต้น

  1. การผ่าตัด

การรักษาด้วยการผ่าตัดด้วยการส่องกล้อง เพื่อขูดตัดเอาชิ้นเนื้อส่วนที่เกินออกมาจากต่อมลูกหมาก (Transurethral Resection of the Prostate-TURP) เป็นการผ่าตัดที่นำเอาบางส่วนของต่อมลูกหมากที่ขวาง ท่อทางเดินปัสสาวะออกมา โดยใช้กล้องส่องผ่านท่อปัสสาวะจากแพทย์จะใช้วิธีตัดหรือขูดต่อมลูกหมากออกเป็นชิ้นเล็ก ๆ ด้วยเครื่องมือแบบขดลวดสำหรับตัดและจี้ด้วยไฟฟ้าที่มีความปลอดภัยสูง เพื่อตัดและหยุดเลือดออกไปได้พร้อมกันอีกทั้งในปัจจุบันได้มีเทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ ๆ ที่ใช้ในการรักษา ต่อมลูกหมากเพิ่มขึ้นและดียิ่งขึ้น เช่น การใช้เลเซอร์ตัดเนื้อเยื่อต่อมลูกหมาก (Holmium laser enucleation of the prostate ; HoLEP) หรือ การใช้ไอน้ำรักษาต่อมลูกหมากโต (Water Vapor Therapy) เป็นต้น

 

ภาวะแทรกซ้อนที่จะเกิดขึ้นเมื่อละเลยการรักษาที่ถูกต้อง

·   ปัสสาวะไม่ออกและมีอาการปวดท้องน้อยอย่างรุนแรง

·   ปัสสาวะเป็นเลือดเนื่องจากต่อมลูกหมากบวม

·   มีนิ่วในกระเพาะปัสสาวะ

·   กระเพาะปัสสาวะเสื่อมหรือพิการ ทำให้ไม่สามารถขับปัสสาวะออกได้หมด ส่งผลให้เกิดกระเพาะปัสสาวะอักเสบและติดเชื้อ

·   การทำงานของไตเสื่อมลง และไตวายในระยะยาว

การโตผิดปกติของต่อมลูกหมากเป็นเรื่องที่คุณผู้ชายไม่ควรมองข้าม หมั่นสังเกตุลักษณะการปัสสาวะและมาพบแพทย์เฉพาะทางแต่เนิ่น ๆ เมื่อเริ่มมีอาการเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดภาวะแทรกซ้อนและเพื่อการรักษาได้อย่างมีประสิทธิผลสูงสุด รวมไปถึงคุณภาพของชีวิตที่ดีขึ้น



ศูนย์การรักษาที่เกี่ยวข้อง

แผนกสุขภาพเพศชาย

สถานที่

อาคาร A ชั้น G

เวลาทำการ

จันทร์-อังคาร-พุธ 17.00-20.00

เบอร์ติดต่อ

02 080 5999 ต่อ 4110

แพทย์ประจำศูนย์

แผนกสุขภาพเพศชาย

นพ.จักรพงศ์ จิรสิริธรรม

ศัลยแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ

แผนกสุขภาพเพศชาย

นพ.ทรงยศ แตงมีแสง

ศัลยแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ

แผนกสุขภาพเพศชาย

นพ.ศราวุธ มิ่งอาชา

ศัลยแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ

แพทย์แนะนำ

ศูนย์ศัลยกรรมทั่วไป

พญ.กิติยา จันทรวิถี

พญ.กิติยา จันทรวิถี

ศูนย์ศัลยกรรมทั่วไป

อายุรแพทย์โรคหัวใจและหลอดเลือด

นพ. ลิขิต กำธรวิจิตรกุล

ศัลยเเพทย์ออร์ปิดิกส์

บทความที่เกี่ยวข้อง

โรคมะเร็งเต้านม ภัยเสี่ยงที่คุณผู้ชายก็เป็นได้

มะเร็งเต้านมเป็นโรคร้ายที่พบในเพศหญิงมากเป็นอันดับ 1 แต่แท้จริงแล้วในเพศชายก็มีความเสี่ยงของการเป็นมะเร็งเต้านมเช่นกัน

blank บทความโดย : โรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ

ดูรายละเอียดเพิ่มเติม
โรคมะเร็งเต้านม ภัยเสี่ยงที่คุณผู้ชายก็เป็นได้

มะเร็งเต้านมเป็นโรคร้ายที่พบในเพศหญิงมากเป็นอันดับ 1 แต่แท้จริงแล้วในเพศชายก็มีความเสี่ยงของการเป็นมะเร็งเต้านมเช่นกัน

blank บทความโดย : โรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ

ดูรายละเอียดเพิ่มเติม
รับมือโรควัยทองของคุณผู้ชายอย่างเข้าใจ

สุขภาพคุณผู้ชายส่วนใหญ่จะมีการเปลี่ยนแปลงที่ต้องเผชิญเมื่ออายุย่างเข้าเลข 4 แต่ละคนจะแสดงอาการมากน้อยแตกต่างกัน ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อ ร่างกาย จิตใจ และการดำเนินชีวิต แต่หากเข้าใจ และพร้อมปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงย่อมช่วยให้รับมือได้อย่างถูกต้อง

blank บทความโดย : Men’s Health Clinic คลินิกสุขภาพเพศชาย

ดูรายละเอียดเพิ่มเติม
รับมือโรควัยทองของคุณผู้ชายอย่างเข้าใจ

สุขภาพคุณผู้ชายส่วนใหญ่จะมีการเปลี่ยนแปลงที่ต้องเผชิญเมื่ออายุย่างเข้าเลข 4 แต่ละคนจะแสดงอาการมากน้อยแตกต่างกัน ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อ ร่างกาย จิตใจ และการดำเนินชีวิต แต่หากเข้าใจ และพร้อมปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงย่อมช่วยให้รับมือได้อย่างถูกต้อง

blank บทความโดย : Men’s Health Clinic คลินิกสุขภาพเพศชาย

ดูรายละเอียดเพิ่มเติม