อาการแบบนี้ ใช่ Long COVID หรือไม่
อาการ Long COVID โรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ

หลายคนที่ป่วยเป็นโควิด และหลังจากนั้นมีอาการต่าง ๆ ตามมา คงกำลังตั้งข้อสังเกตอยู่ว่า อาการที่เป็นอยู่นั้นใช่อาการ  Long Covid (Post COVID syndrome) หรือไม่ สำหรับบทความนี้ จึงนำเสนอภาวะลองโควิด Long Covid (Post COVID syndrome) เพื่อการดูแลตัวเองให้แข็งแรงอย่างถูกต้อง

อาการ Long Covid (Post COVID syndrome)

ลองโควิด เป็นอาการหรือกลุ่มอาการผิดปกติใด ๆ ที่เกิดขึ้นใหม่ หรือต่อเนื่องภายหลังการติดเชื้อโควิด-19 ส่วนมากตั้งแต่ 3 เดือน นับจากวันตรวจพบเชื้อ และ มีอาการต่อเนื่องอย่างน้อย 2 เดือน โดยอาการดังกล่าวเกิดขึ้นได้หลายระบบ และอาการที่เกิดขึ้นไม่สามารถ อธิบายได้ด้วยการวินิจฉัยสาเหตุอื่น ๆ

อาการ ลองโควิด เป็นอย่างไร ?

หากคุณลองสังเกตตัวเองว่า มีอาการดังนี้ เช่น

    • ปวดศีรษะ, มึนศีรษะ, นอนไม่หลับ, ความจำสั้นลง
    • อารมณ์วิตกกังวล, ซึมเศร้า, แพนิกกำเริบ

    • รู้สึกใจสั่น, หัวใจเต้นผิดจังหวะ, เจ็บแน่นหน้าอก

    • ความดันโลหิตเปลี่ยนแปลง, อ่อนเพลีย

    • กล้ามเนื้ออ่อนแรงทั่วๆ ร่างกาย 

    • ผื่นคัน, ผื่นแพ้, ผมร่วง, หายใจไม่อิ่ม, หายใจลำบาก

    • ไอเรื้อรัง, ลิ่มเลือดอุดตันตามเส้นเลือดดำ

    • ท้องเสีย, ถ่ายเหลว, การย่อยอาหารแปรปรวน

    • การทำงานของไตผิดปกติ

    • ระดับการคุมน้ำตาลในเลือดผิดปกติ

อาการ Long COVID โรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ

หรืออาการอื่น ๆ นอกจากนี้ ควรไปพบแพทย์ตรวจรักษาอาการอย่างละเอียด เพื่อเช็คความพร้อมของร่างกายให้สมบูรณ์ หลังจากหายจากโควิด-19 และภาวะลองโควิด Long Covid (Post COVID syndrome) ซึ่งแพทย์จะตรวจรักษาอาการทั้งการตรวจร่างกาย และการตรวจทางห้องปฏิบัติการ

การตรวจร่างกาย เพื่อประเมินความสมบูรณ์ของร่างกาย ได้แก่

    • ตรวจวัดสัญญานชีพ ได้แก่ อุณหภูมิ ชีพจร ความดันโลหิต ค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด

    • ตรวจร่างกายตามระบบ สอดคล้องกับอาการของผู้ป่วยโดยละเอียด เพื่อการวินิจฉัยติดตาม

    • ตรวจสมรรถภาพร่างกายตามความจำเป็น เช่น 

    • Six-minute walk test

    • Sit to stand test

    • Pulmonary function test

    • Sleep test

การตรวจทางห้องปฏิบัติการ เพื่อการวินิจฉัยลงลึกในรายละเอียด ได้แก่

    • ความสมบูรณ์ของเลือด หรือ complete blood count (CBC)

    • ระดับเกลือแร่ในร่างกาย  Electrolyte

    • ค่าการทำงานของไต BUN, creatinine

    • ค่าการทำงานของตับ Liver function test

    • ค่าการทำงานของฮอร์โมนต่างๆ เช่น  Thyroid function test, DHEAs

    • ค่าระดับน้ำตาลในเลือด FBS

    • ค่าระดับการอักเสบในร่างกาย pro-inflammatory biomarkers เช่น CRP, D-dimer

    • การตรวจปัสสาวะ

    • การถ่ายภาพรังสีปอด

    • การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ

    • การตรวจการนอนหลับ Sleep test

    • ไม่แนะนำส่งตรวจ RT-PCR ซ้้าในระยะ 3 เดือนแรก (เพราะอาจพบสารพันธุกรรมของเชื้อไวรัสในสารคัดหลั่ง ทำให้ผลเป็นบวกลวงได้)

ซึ่งแพทย์จะช่วยตรวจวินิจฉัย และประเมินผลการตรวจโดยละเอียด หากยังมีอาการภาวะลองโควิด Long Covid (Post COVID syndrome) ก็จะทำการรักษาต่อไป

การรักษา อาการ ลองโควิด ยกตัวอย่างเช่น

การรักษาตามอาการ

  • อาการไอเรื้อรัง แพทย์จะให้รับประทานยาแก้ไอ ตามความจำเป็น, ยาละลายเสมหะ Acetylcystein เพื่อลดเสมหะ, ยาพ่นในลำคอ เพื่อรักษาและบรรเทาอาการไอให้ดีขึ้นตามลำดับ 
  • การได้กลิ่นหรือการรับรสลดลง แพทย์จะให้ฝึกการรับรส และการดมกลิ่นบ่อย ๆ โดยให้ค่อยๆเริ่มรับรสอาหาร หรือกลิ่นอาหารอ่อนๆ แต่ค่อยๆใช้เวลาในการเรียนรู้ เพื่อการกระตุ้นให้ฟิ้นตัวเร็วขึ้น แต่ห้ามดมกลิ่นที่ฉุน เช่น Ammonia หรือการรับประทานอาหารที่มีกลิ่นฉุน หรือรสชาติเผ็ดมากๆ

ฟื้นฟูระบบต่าง ๆ ของร่างกาย

  • อาหารเหมาะสม แนะนำให้รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ และมีประโยชน์เพื่อบำรุงร่างกาย การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ จะช่วยทำให้ร่างกายได้รับสารอาหารและวิตามินที่ดี เพื่อเสริมสร้างและฟื้นฟูส่วนที่สึกเหรอของร่างกายให้กลับคืนมาแข็งแรง  

  • อารมณ์แจ่มใส จิตที่แจ่มใส ย่อมส่งผลให้ร่างกายแข็งแรงตามไปด้วย ดังนั้นผู้ที่หายจากการป่วยโควิด ควรมีกำลังใจที่ดี หลังจากที่ผ่านพ้นช่วงอาการโควิดแล้ว ก็ไม่ควรกังวลกับอาการที่ตนเคยป่วยมากจนเกินไป และกลับมาใช้ชีวิตตามปกติ เพื่อการทำงานและใช้ชีวิตเหมือนเดิม หากกังวลมากเกี่ยวกับอาการลองโควิด ให้ไปโรงพยาบาล เพื่อรับคำปรึกษาจากแพทย์ ทั้งเรื่องของตัวโรคและภาวะจิตใจ 

  • ออกกำลังกายพอเหมาะ ผู้ที่หายจากอาการป่วยของโควิดแล้ว ควรเริ่มออกกำลังกายเบา ๆ เริ่มขยับกล้ามเนื้อ ค่อยเดินเบา ๆ ฝึกการหายใจ เพื่อบริหารปอดให้กลับมาฟื้นตัวจากอาการป่วย 

  • นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ การนอนหลับสนิท จะช่วยให้ร่างกายซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอในขณะหลับ ดังนั้นการนอนหลับให้เพียงพอถือเป็นการได้พักผ่อนร่างกายอย่างแท้จริง ดังนั้นผู้ที่มีปัญหาเรื่องการนอน หลับไม่สนิท หรือรู้สึกเพลียเมื่อตื่นนอน ควรรีบปรึกษาแพทย์ เพื่อแก้ไขปัญหาเรื่องการนอนให้กลับมาเป็นปกติ ไม่ให้ยิ่งส่งผลกระทบต่อเนื่องไปในระยะยาว

  • ถ้ารู้สึกรุม ๆ ให้วัดไข้ก่อนว่ามีไข้จริงไหม ? ผู้ป่วยหลายคนมาพบแพทย์เพราะรู้สึกว่าตัวเองเหมือนมีไข้รุมๆ แพทย์ขอแนะนำให้ลองใช้ปรอทวัดไข้เพื่อเช็คอาการไข้ในเบื้องต้น หากถ้ามีไข้จริงต้องพบแพทย์เพื่อตรวจร่างกายถ้าอาการไข้ไม่จริง ให้ค่อยๆออกกำลังกายทุกวันร่างกายจะค่อยๆดีขึ้น ประมาณสัปดาห์ถึงเดือน หากยังไม่ดีขึ้นจริงๆให้กลับไปพบแพทย์

กรณีหายจากโควิดแล้ว ควรตรวจสุขภาพเป็นระยะหลังรักษาโควิดหาย หรือตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อตรวจเช็คสุขภาพให้แข็งแรงอยู่เสมอ